Το παιδί φοβάται να δοκιμάσει καινούργια πράγματα;

Γιατί το παιδί μου φοβάται τα καινούργια πράγματα;

Για ένα μικρό παιδί σχεδόν όλα είναι καινούργια: μέρη, άνθρωποι, γεύσεις, ήχοι. Ένας εγκέφαλος που ακόμα μαθαίνει πώς λειτουργεί ο κόσμος συχνά διαλέγει το «περιμένω και κοιτάζω» πριν από το «βουτάω». Αυτή η προσοχή έχει νόημα: κρατά τα παιδιά κοντά στους μεγάλους που τα προστατεύουν.

Κάποια παιδιά είναι από τη φύση τους πιο προσεκτικά. Θέλουν να παρατηρήσουν πολλή ώρα πριν αγγίξουν και ζεσταίνονται αργά. Δεν είναι ελάττωμα ούτε κάτι που θα τα συνοδεύει για πάντα. Είναι απλώς ο ρυθμός τους, και συνήθως τα πάνε καλύτερα όταν αυτός ο ρυθμός γίνεται σεβαστός και δεν βιάζεται.

Τι να πείτε όταν το παιδί αρνείται κάτι καινούργιο

Οι ειδικοί της παιδικής ανάπτυξης συχνά προτείνουν να ξεκινάμε από το συναίσθημα, όχι από τη δραστηριότητα. Όταν το παιδί νιώθει ότι το καταλαβαίνουμε, το σώμα του ηρεμεί λίγο, και ένα πιο ήρεμο σώμα δοκιμάζει πιο εύκολα. Το σπρώξιμο, τα πειράγματα ή οι συγκρίσεις με το «πιο θαρραλέο» ξαδερφάκι συνήθως μεγαλώνουν την ανησυχία, ακόμα κι όταν λέγονται με καλή διάθεση.

Κρατήστε τα λόγια σας λίγα και ζεστά και περιγράψτε αυτό που βλέπετε. Δεν χρειάζεται να πείσετε το παιδί να μη νιώθει έτσι. Του δείχνετε ότι το συναίσθημα επιτρέπεται και ότι είστε στο πλευρό του.

• «Το νερό φαίνεται μεγάλο και κρύο. Λογικό που θέλεις να περιμένεις.»
• «Δεν είσαι σίγουρος ακόμα. Δεν πειράζει. Ας κοιτάξουμε λίγο πρώτα.»
• «Είμαι εδώ. Δεν χρειάζεται να τα κάνεις όλα μαζί.»

Χωρίστε το καινούργιο σε μικρά βηματάκια

Μία από τις πιο χρήσιμες ιδέες για ένα επιφυλακτικό παιδί είναι η σταδιακή εξοικείωση: να συνηθίζει κάτι καινούργιο με πολύ μικρά βήματα που μπορεί να διαχειριστεί. Αντί για «μπες στη θάλασσα», τα βήματα μπορεί να είναι: κοιτάμε τα κύματα, πατάμε στη βρεγμένη άμμο, αφήνουμε το νερό να αγγίξει τα δαχτυλάκια, μετά τους αστραγάλους, μετά τα γόνατα.

Κάθε μικρό βήμα που πάει καλά στέλνει ένα ήσυχο μήνυμα: «Φοβήθηκα λίγο, και ήμουν εντάξει». Με τον καιρό αυτά τα μηνύματα γίνονται αυτοπεποίθηση. Τα βήματα μπορούν να είναι όσο μικρά χρειάζεται το παιδί. Το να μυρίσει ένα νέο φαγητό μετράει. Το να το αγγίξει με την άκρη του δαχτύλου μετράει. Το να το γλείψει και να κάνει γκριμάτσα σίγουρα μετράει.

Εξασκηθείτε στο «πρώτα τα δαχτυλάκια» στο σπίτι

Το «πρώτα τα δαχτυλάκια» κάνει τα μικρά βήματα μια απλή, παιχνιδιάρικη ρουτίνα. Χωρίζετε κάτι καινούργιο σε μικρά βηματάκια, από το πιο μικρό ως το πιο μεγάλο, και λέτε μαζί «πρώτα τα δαχτυλάκια» πριν από το καθένα. Το παιδί αποφασίζει πότε θα κάνει το επόμενο βήμα, και το βήμα πίσω επιτρέπεται πάντα.

Αυτό το τελευταίο μετράει περισσότερο απ' όλα. Όταν το παιδί ξέρει ότι μπορεί πάντα να κάνει πίσω, το καινούργιο μοιάζει πολύ λιγότερο με παγίδα, και συχνά προχωρά πιο πρόθυμα. Το βήμα πίσω είναι μέρος του σχεδίου, όχι αποτυχία. Μπορείτε να λέτε τις ίδιες λέξεις στη θάλασσα, στο μπάνιο, σε ένα νέο φαγητό ή σε μια καινούργια παιδική χαρά, ώστε η ίδια η ρουτίνα να γίνει γνώριμη και προβλέψιμη.

Πώς να μείνετε ήρεμοι και να επαινείτε την προσπάθεια

Όταν το παιδί διστάζει, κοιτάζει προσεκτικά το πρόσωπό μας. Αν δείχνουμε σφιγμένοι ή βιαστικοί, καταλαβαίνει ότι η κατάσταση είναι επικίνδυνη. Βοηθά να δείχνουμε εμείς ηρεμία: αργή ανάσα, μαλακή φωνή, και να μας βλέπει να δοκιμάζουμε κι εμείς καινούργια πράγματα, ακόμα και μικρά, όπως μια νέα συνταγή.

Όταν το παιδί κάνει ένα βήμα, επαινέστε την προσπάθεια και όχι το αποτέλεσμα: «Έβαλες τα δαχτυλάκια. Μετά τους αστραγάλους. Το έκανες εσύ». Ο συγκεκριμένος έπαινος του δείχνει ακριβώς τι ήταν γενναίο, για να μπορεί να το ξανακάνει.

Κι αν σήμερα ήταν μια μέρα «μόνο κοιτάζουμε», δεν πειράζει. Κλείστε με μια ζεστή κουβέντα και δοκιμάστε ξανά άλλη μέρα.

• Προγραμματίστε τα καινούργια όταν το παιδί είναι ξεκούραστο και χορτάτο.
• Πείτε του από πριν τι θα γίνει, ώστε να είναι προβλέψιμο.
• Πάρτε μαζί κάτι γνώριμο, ένα αγαπημένο παιχνίδι ή σνακ.
• Κρατήστε μικρές τις δικές σας προσδοκίες. Ένα βηματάκι είναι μια καλή μέρα.